PHQ-9 Depresyon Tarama Ölçeği

PHQ-9 nedir, neyi ölçer?

PHQ-9 (Patient Health Questionnaire-9, Hasta Sağlık Anketi-9), son iki haftada depresyonla ilişkili dokuz belirtiyi ne sıklıkla yaşadığınızı soran kısa bir tarama ölçeğidir. Maddeler ilgi ve zevk kaybını, çökkün duygudurumu, uyku ve iştah değişikliklerini, yorgunluğu, kendini değersiz ya da başarısız hissetmeyi, dikkat güçlüğünü, hareketlerde yavaşlama ya da huzursuzluğu ve ölüm veya kendine zarar verme düşüncelerini kapsar.

Ölçek dünyada birinci basamak sağlık hizmetlerinde en yaygın kullanılan depresyon tarama araçlarından biridir; kısa olması ve hastanın kendi doldurabilmesi yaygınlaşmasının başlıca nedenidir. Toplam puan 0 ile 27 arasında değişir ve belirtilerin şiddeti hakkında fikir verir.

Kimler doldurabilir?

PHQ-9 yetişkinler için hazırlanmıştır. Son iki haftada kendinizi çökkün, isteksiz, umutsuz ya da sürekli yorgun hissettiyseniz ve bunun ne düzeyde olduğunu görmek istiyorsanız doldurabilirsiniz. Ölçek bir uzmanla görüşmenin yerini tutmaz; onun yerine o görüşmeye giderken elinizde somut bir başlangıç noktası olmasını sağlar.

Hâlihazırda tedavi görüyorsanız ölçeği iki hafta arayla yeniden doldurup sonuçlarınızı uzmanınızla paylaşmak, belirtilerin gidişini izlemenin pratik bir yoludur.

Nasıl puanlanır?

Her madde 0 (Hiçbir zaman) ile 3 (Hemen hemen her gün) arasında puanlanır ve dokuz maddenin toplamı alınır. Aşağıdaki puan aralıkları ölçeği geliştirenlerin önerdiği aralıklardır. İlk iki maddenin toplamı ayrıca hesaplanır: bu, PHQ-2 olarak bilinen iki maddelik ön taramadır ve 3 ve üzeri olumlu kabul edilir.

Yaygın olarak kullanılan eşik 10'dur: geniş bir uluslararası veri çözümlemesinde 10 ve üzeri puanın, depresyon taraması için duyarlılık ile özgüllüğü en iyi dengeleyen eşik olduğu bulunmuştur. Bu, "10 puan alan kişide depresyon vardır" demek değildir; "bu puandan sonra bir uzmanın değerlendirmesi anlamlı hâle gelir" demektir.

Depresyon belirtileri nelerdir?

Depresyon yalnızca üzüntü değildir. En sık görülen belirtiler arasında eskiden keyif alınan şeylerden zevk alamamak, sürekli yorgunluk, uykuya dalamamak ya da aşırı uyumak, iştah ve kilo değişiklikleri, karar vermekte ve odaklanmakta zorlanmak, kendini değersiz görmek ve bedensel yakınmalar yer alır. Belirtilerin en az iki hafta boyunca sürmesi ve günlük yaşamı etkilemesi, değerlendirilmesi gereken bir tablo olduğunu gösterir.

Depresyon; tiroid sorunları, vitamin eksiklikleri, uyku bozuklukları ve bazı ilaçların yan etkileri gibi bedensel nedenlerle de karışabilir. Bu yüzden değerlendirmeyi bir hekimin yapması önemlidir.

Sonucum yüksek çıktı, ne yapmalıyım?

Puanınız 10'un üzerindeyse bir ruh sağlığı uzmanıyla görüşmenizi öneririz. Depresyonda hem psikoterapi hem de tıbbi tedavi etkili seçeneklerdir; hangisinin ya da ikisinin birden uygun olduğuna sizi dinleyen uzman karar verir. Psikologlar terapiyle çalışır, psikiyatri uzmanları ise tıbbi değerlendirme yapar ve gerektiğinde reçete düzenler. Orta-ağır ve ağır düzeydeki puanlarda önce bir psikiyatri uzmanına başvurmak yaygın bir yaklaşımdır.

Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa beklemeyin: 112 Acil'i arayın ya da en yakın acil servise başvurun. Bu düşünceler yardım alınabilecek bir durumdur ve konuşulduğunda hafifler.

Puan aralıkları

Puan	Düzey	Ne anlama geliyor?
0–4	Minimal	Bildirdiğiniz belirtiler çok az. Yine de kendinizi iyi hissetmiyorsanız puanın düşük olması bunu geçersiz kılmaz; konuşmak istediğiniz bir şey varsa bir uzmanla görüşebilirsiniz.
5–9	Hafif	Bu düzeyde genellikle izlemek önerilir: uyku, hareket ve sosyal bağlar üzerinde durmak iyi gelebilir. Belirtiler iki haftadan uzun sürüyorsa ya da artıyorsa bir uzmanla görüşün.
10–14	Orta	Geniş bir uluslararası veri çözümlemesinde 10 ve üzeri puan, depresyon taraması için duyarlılık ile özgüllüğü en iyi dengeleyen eşik bulunmuştur. Bir ruh sağlığı uzmanıyla görüşmeniz önerilir.
15–19	Orta-ağır	Bu düzeydeki belirtiler günlük hayatı belirgin biçimde zorlaştırabiliyor. Bir psikiyatri uzmanıyla görüşmenizi öneririz; değerlendirme sonrası terapi, tıbbi tedavi ya da ikisi birlikte planlanabilir.
20–27	Ağır	Bu düzeyde vakit kaybetmeden bir psikiyatri uzmanına başvurmanızı öneririz. Kendinizi güvende hissetmiyorsanız 112 Acil’i arayın ya da en yakın acil servise gidin.

Sıkça sorulan sorular

PHQ-9 kaç puan normal kabul edilir?

0-4 puan belirtilerin çok az olduğunu gösterir. 5-9 hafif, 10-14 orta, 15-19 orta-ağır, 20-27 ağır düzeydeki belirtilere karşılık gelir. Puan bir tanı değil, belirtilerin şiddetinin göstergesidir; 10 ve üzerinde bir ruh sağlığı uzmanıyla görüşmek önerilir.

PHQ-9 depresyon tanısı koyar mı?

Hayır. PHQ-9 bir tarama ölçeğidir. Depresyon tanısı ancak bir hekimin, örneğin psikiyatri uzmanının yapacağı değerlendirmeyle konabilir. Ölçek o görüşmeye götürecek bir başlangıç noktasıdır.

PHQ-9’un 9. maddesi neden soruluyor?

9. madde ölüm ya da kendine zarar verme düşüncelerini sorar. Bu düşünceler depresyonda görülebilir ve konuşulduğunda yardım almak kolaylaşır. Bu maddeye "Hiçbir zaman" dışında bir yanıt verirseniz sayfa size hemen acil yardım bilgilerini gösterir.

PHQ-9 ile PHQ-2 arasındaki fark nedir?

PHQ-2, PHQ-9’un ilk iki maddesidir: ilgi ve zevk kaybı ile çökkün duygudurum. Toplamı 0-6 arasındadır ve 3 ve üzeri olumlu ön tarama sayılır. Bu sayfada ölçeğin tamamı doldurulur, PHQ-2 sonucu ayrıca gösterilir.

Yanıtlarım kaydediliyor mu?

Hayır. Yanıtlarınız ve puanınız yalnız kendi cihazınızda, tarayıcınızda hesaplanır; sunucumuza gönderilmez ve kaydedilmez. Sayfayı kapattığınızda yanıtlarınız silinir.

Ölçeği ne sıklıkla doldurabilirim?

Ölçek son iki haftayı sorar, bu yüzden iki hafta arayla yeniden doldurmak belirtilerin gidişini izlemek için uygundur. Tedavi görüyorsanız sonucunuzu uzmanınızla paylaşabilirsiniz.

Kaynak

PHQ-9, Pfizer Inc.’in sağladığı eğitim ödeneğiyle Robert L. Spitzer, Janet B. W. Williams, Kurt Kroenke ve arkadaşları tarafından geliştirilmiştir. Formun alt bilgisine göre çoğaltmak, çevirmek, göstermek ya da dağıtmak için izin gerekmez.

Bu sayfadaki bilgi genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceleriniz varsa 112 Acil’i arayın.