Tükenmişlik (Burnout) Ölçeği

Tükenmişlik nedir?

Tükenmişlik, uzun süre devam eden ve başarıyla baş edilemeyen stresin sonucunda ortaya çıkan bir bitkinlik hâlidir. Dünya Sağlık Örgütü onu bir hastalık olarak değil, işyeri kaynaklı kronik stresin yol açtığı mesleki bir olgu olarak tanımlar. Üç yönü vardır: enerjinin tükenmesi, yapılan işe karşı mesafelenme ya da duyarsızlaşma, ve kendini yetersiz hissetme.

Bu sayfadaki ölçek Copenhagen Burnout Inventory'nin kişisel tükenmişlik alt ölçeğidir. Yani yalnızca işe bağlı tükenmişliği değil, genel bitkinlik düzeyinizi sorar. Bu yüzden öğrenciler, bakım veren kişiler ve çalışmayanlar da doldurabilir.

Tükenmişlik belirtileri nelerdir?

En sık görülenler: uyumakla geçmeyen yorgunluk, sabah kalkmakta zorlanma, eskiden kolay gelen işlerin ağır gelmesi, çabuk sinirlenme, işe ya da insanlara karşı mesafeli ve duygusuz hissetme, dikkat dağınıklığı ve sık hastalanma. Baş ağrısı, mide yakınmaları ve kas gerginliği gibi bedensel belirtiler de yaygındır.

Tükenmişliğin sinsi yanı, yavaş yerleşmesidir. Çoğu kişi geriye dönüp baktığında "aslında aylardır böyleydim" der. Bu yüzden düzeyini ara ara ölçmek, kendi eğrinizi görmenin pratik bir yoludur.

Nasıl puanlanır?

Her madde 0 (Hiçbir zaman) ile 100 (Her zaman) arasında puanlanır ve altı maddenin ortalaması alınır. Yani sonuç 0 ile 100 arasında bir puandır; ölçeğin yayımlanmış aralıkları da bu ölçekte tanımlıdır. 50 ve üzeri puan genellikle tükenmişlik sınırı kabul edilir.

Tükenmişlik mi, depresyon mu?

Bu iki tablo birbirine benzer ve sık sık karıştırılır. Ayrımda işe yarayan soru şudur: belirtiler rol değiştiğinde hafifliyor mu? Tükenmişlikte kişi tatilde, iş değiştirdiğinde ya da yükü azaldığında belirgin biçimde rahatlar. Depresyonda ise çökkünlük ve keyif alamama hayatın her alanına yayılır ve koşullar değişse de sürer.

İkisi bir arada da bulunabilir; uzun süren tükenmişlik depresyona zemin hazırlayabiliyor. Bu yüzden ayrımı kesin olarak bir uzmanın yapması gerekir. Puanınız yüksekse PHQ-9 depresyon ölçeğini de doldurmak, görüşmeye daha net bir tabloyla gitmenizi sağlar.

Sonucum yüksek çıktı, ne yapmalıyım?

50 ve üzeri puanlarda tek başına tatil çoğu zaman yetmez; tükenmişlik dinlenmeyle değil, yükün ve sınırların değişmesiyle geriler. İş yükünüzü, mesai dışı erişilebilirliğinizi ve hayır diyebildiğiniz alanları gözden geçirmek ilk adımdır.

75 ve üzeri puanlarda bir ruh sağlığı uzmanıyla görüşmenizi öneririz. Terapide hem başa çıkma becerileri hem de tükenmişliği besleyen düşünce ve davranış örüntüleri üzerinde çalışılır. Uyku ciddi biçimde bozulduysa ya da çökkünlük eşlik ediyorsa tıbbi değerlendirme de gerekebilir.

Puan aralıkları

Puan	Düzey	Ne anlama geliyor?
0–24	Düşük	Enerjiniz ve toparlanma kapasiteniz yerinde görünüyor. Yine de yoğun bir dönemden geçiyorsanız dinlenme ve iş yükü sınırlarını korumak bu düzeyi korumanın en iyi yolu.
25–49	Hafif	Bu düzeyde genellikle dinlenmeyle toparlanma mümkün. Uyku düzeni, iş dışı zaman ve hayır diyebilmek üzerinde durmak işe yarar. Belirtiler haftalardır sürüyorsa hafife almayın.
50–74	Orta	Ölçekte 50 ve üzeri puan genellikle tükenmişlik sınırı kabul edilir. Bu düzeyde tek başına tatil çoğu zaman yetmiyor; iş yükünün ve sınırların gözden geçirilmesi ve bir uzmanla konuşmak yardımcı olur.
75–100	Yüksek	Bu düzeydeki tükenmişlik depresyonla karışabiliyor ve ikisi bir arada da bulunabiliyor. Bir ruh sağlığı uzmanıyla görüşmenizi öneririz; ayrıca çalışma koşullarınızın değerlendirilmesi gerekebilir.

Sıkça sorulan sorular

Tükenmişlik testinde kaç puan normal kabul edilir?

Puan 0 ile 100 arasındadır. 50 ve üzeri genellikle tükenmişlik sınırı kabul edilir: 0-24 düşük, 25-49 hafif, 50-74 orta, 75-100 yüksek düzeye karşılık gelir. Puan bir tanı değil, belirtilerin yoğunluğunun göstergesidir.

Tükenmişlik bir hastalık mı?

Tükenmişlik, Dünya Sağlık Örgütü tarafından bir hastalık olarak değil, işyeri kaynaklı kronik stresin yol açtığı mesleki bir olgu olarak tanımlanır. Bu onu önemsiz kılmaz; sağlığı, ilişkileri ve iş performansını belirgin biçimde etkileyebilir.

Tükenmişlik ile depresyon arasındaki fark nedir?

Tükenmişlik ağırlıklı olarak işle ve rolle bağlantılıdır; kişi tatilde ya da rol değiştiğinde belirgin biçimde rahatlayabilir. Depresyonda ise çökkünlük hayatın her alanına yayılır ve keyif alma kaybı sürer. İkisi bir arada da bulunabilir, bu yüzden ayrımı bir uzmanın yapması gerekir.

Bu ölçek yalnızca çalışanlar için mi?

Hayır. Bu, ölçeğin kişisel tükenmişlik alt ölçeğidir ve işten bağımsız olarak genel yorgunluk ve bitkinlik düzeyini sorar. Öğrenciler, bakım veren kişiler ve çalışmayanlar da doldurabilir.

Yanıtlarım kaydediliyor mu?

Hayır. Yanıtlarınız ve puanınız yalnız kendi cihazınızda, tarayıcınızda hesaplanır; sunucumuza gönderilmez ve kaydedilmez.

Kaynak

Copenhagen Burnout Inventory (CBI), Tage S. Kristensen, Marianne Borritz, Ebbe Villadsen ve Karl B. Christensen tarafından geliştirilmiştir. Geliştirenler ölçeği kamuya açık olarak, serbest kullanıma bırakmıştır. Bu sayfada ölçeğin kişisel tükenmişlik alt ölçeği yer alır.

Bu sayfadaki bilgi genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceleriniz varsa 112 Acil’i arayın.